Bu İçeriği Paylaş
15 Mayıs 2018 Salı

Muşun Sanayileşme Göstergeleri Açısından Değerlendirilmesi

Muş Alparslan Üniversitesi (MŞÜ) Mühendislik Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ömer Arslan, bu haftaki yazısında Muş'un sanayileşme göstergeleri açısından değerlendirilmesini kaleme aldı


Sanayi sicil tescil belgesi sayısında Marmara Bölgesi 57.291, İç Anadolu Bölgesi 27.727, Ege Bölgesi 18.919, Akdeniz Bölgesi 12.345, Karadeniz Bölgesi 10.889, Güneydoğu Anadolu Bölgesi 6.403 ve Doğu Anadolu Bölgesinin 3.592’lık bir değere sahip olduğu Tablo 1 de görülmektedir. Tablo 1, 2 ve 3 Sanayi Genel Müdürlüğü (SGM)'nün Nisan 2018 güncel sanayi sicil sayısı verileriyle Türk Patent Kurumunun (TP) 1995-2917 yıllarını kapsayan patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvuruları verileri derlenerek oluşturulmuştur. Tablo 1 den görüleceği gibi sanayi siciline kayıtlı işletme sayısı, beş ve üzeri mühendis çalıştıran KOBİ sayısı ve 1995-2017 yıllarını kapsayan toplam patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvuru sayılarının her birinde Doğu Anadolu Bölgesi ülkenin en düşük değerine sahip olduğu ve açık arayla en son sırada demirlediği görülmektedir. Kısacası sanayileşmenin nicelik ve niteliğini gösteren kategorik değerlerin tümünde bölge en düşük değerlere sahip olup ülkenin en az sanayileşmiş bölgesi olduğu açıkça görülmektedir.

 

Tablo 1: Bölgelerin Sanayileşme Göstergesi

 

Bölgeler

Sanayi siciline

kayıtlı işletme

sayısı 
(SGM, 2018)

Beş (5) + mühendis

çalıştıran KOBİ

sayısı
(SGM, 2016)

1995-2017 arası

patent başvurusu

sayısı
(TP, 2018a)

1995-2017 arası

endüstriyel

tasarım başvurusu

sayısı
(TP, 2018b)

1995-2017 arası

faydalı model başvurusu

sayısı
(TP, 2018c)

1

Marmara (toplam)

İl ortalaması

57.291

5.208

1.813

165

32.316

2.938

73.460

6.678

25.660

2.333

2

İç Anadolu (toplam)

İl ortalaması

27.757

2.135

361

28

9.717

747

21.748

1.673

9.925

763

3

Ege (toplam)

İl ortalaması

18.919

2.365

362

45

6.488

811

12.201

1.525

5.627

703

4

Akdeniz (toplam)

İl ortalaması

12.345

1.543

137

17

2.204

276

4.063

508

2.320

290

5

Güneydoğu Anadolu(toplam)

İl ortalaması

6.403

711

69

8

1.271

141

4.166

463

679

75

6

Karadeniz (toplam)

İl ortalaması

10.889

605

34

2

1.619

90

1.793

100

1.258

70

7

Doğu Anadolu(toplam)

İl ortalaması

3.592

257

22

2

539

39

254

18

295

21

 

Doğu Anadolu Bölgesinin 14 ilinin sanayi göstergeleri Tablo 2'de gösterilmiştir.  Bu tablodaki illerin sıralaması illerin sanayi sicil belgesi firma sayısına göre yapılmıştır. Sanayi sicil belgesi sanayinin niceliğini göstermektedir. İlin sanayisinin niteliğini belirlemek için beş ve üzeri mühendis çalıştıran KOBİ sayısı, sanayinin yenilikçilik kapasitesini test etmek içinde üretilen patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvuru ve tescil sayılarına bakmak gerekmektedir. Bu tablodan görüleceği gibi Muş ili 133 sanayi siciline sahip işletme sayısıyla Doğu Anadolu Bölgesinin 14 ili arasında 8. sıradadır.

 

Tablo 2: Doğu Anadolu Bölgesi İllerinin Sanayileşme Göstergesi

 

İl

Sanayi siciline

kayıtlı işletme

sayısı
(SGM, 2018)

Beş (5) + mühendis

çalıştıran KOBİ

sayısı
(SGM, 2016)

1995-2017 arası

patent başvurusu

sayısı
(TP, 2018a)

1995-2017 arası

endüstriyel

tasarım başvurusu

sayısı
(TP, 2018b)

1995-2017 arası

faydalı model başvurusu

sayısı
(TP, 2018c)

1

Malatya

1.041

12

144

76

90

2

Erzurum

551

3

134

74

60

3

Erzincan

417

-

17

13

15

4

Elazığ

377

-

139

49

45

5

Van

266

7

41

10

33

6

Ağrı

157

-

4

12

2

7

Kars

144

-

7

2

10

8

Muş

133

-

4

3

11

9

Bingöl

122

-

9

2

5

10

Iğdır

99

-

5

3

9

11

Hakkari

98

-

10

4

4

12

Tunceli

75

-

7

2

3

13

Bitlis

71

-

16

0

3

14

Ardahan

41

-

2

4

5

 

 

 

 

 

Toplam

3.592

22

539

254

295

 

İl Ortalaması

257

2

39

18

21

Tablo 3 de 1995-2017 yılları arasında patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model başvurularından kaç tanesinin tescillenip kabul edildiğini göstermektedir. Bu tablodan Malatya ilinin 145 tescille yine bölgenin diğer illerinden açık ara önde olduğu görülürken, Muş ilinin 18 başvurusundan tescillenen patent, endüstriyel tasarım ve faydalı model sayısı ise 11 tane ile sınırlıdır. Aynı tabloda görüleceği gibi bölgenin ilk beş sırasında ki illerle geride kalan iller arasında sanayi gelişmişliği açısından Erzincan ilini hesaba katmazsak çok büyük farklılık olduğu görülmektedir. Erzincan ilinde sanayi sicili belgesi sayısıyla, sanayi ve yüksek teknolojiye dayalı sanayileşmeye etki eden patent,  endüstriyel tasarım ve faydalı model sayısı arasında paralel bir gelişim görülmemektedir. Bu durum ilin sanayi sicili belgesi sahibi firmalarının büyük çoğunluğunun düşük teknoloji sınıfında üretim yapan işletmelerden oluştuğunu göstermektedir. Muş ili Malatya hariç bölgenin diğer illeri gibi Türkiye'nin sanayileşme ortalamasının çok gerisinde bulunmaktadır. Bu gerililiğin ana nedeni bölgeye geçmişte sanayi ve ekonomik gelişimin lokomotifi olan orta ve büyük ölçekli devlet yatırımlarının yapılmaması ve 1990'lardan sonra bölgede yoğunlaşan terör olaylarıdır. Çünkü ülkemizde geçmişte orta ve büyük ölçekli devlet yatırımlarının yapıldığı illerde, bu yatırımlar ekonomik hayatı canlandırarak diğer sektörlerin oluşum veya gelişimini tetikleyici işlev görmüştür. Ayrıca terör olaylarının 90'lı yıllardan sonra tırmanışı dışarıdan bölgeye gelebilecek özel sektör yatırımlarını engellemenin yanı sıra ildeki sermayenin batıdaki büyük kentlere kaçışına sebep olmuştur (Arslan, 2018:85).  Muşun ülkenin en az sanayileşmiş bölgesinin içinde bile en düşük bir sanayileşme oranına sahip olması ilin bir nevi hiç sanayileşmediğinin göstergesidir. Sanayileşmenin başlangıcında olan bir ilin ilk etapta sanayileşme rakamlarında Türkiye ortalamasını yakalayabilmesi için Muş'un güçlü yönleri göz önüne bulundurularak doğru sektör veya sektörlerin tespit edilmesi ve bu sektör veya sektörlerde katma değeri yüksek ürünler üretilmesi gerekmektedir. Bu şekilde hareket edilirse hem geçmişin kayıpları telafi edilebilir hem de sürdürülebilir bir sanayileşme gerçekleştirilebilir.

 

Tablo 3: Doğu Anadolu Bölgesi 1995-2017 Yılları Patent, Endüstriyel Tasarım ve Faydalı Model Tescil Sayıları

 

İl

1995-2017 arası tescillenen patent sayısı (TP, 2018d)

1996-2017 arası tescillenen endüstriyel tasarım sayısı (TP, 2018e)

1995-2017 arası tescillenen faydalı model sayısı (TP, 2018f)

Toplam

1

Malatya

32

69

43

145

2

Erzurum

14

68

31

113

3

Erzincan

0

12

6

18

4

Elazığ

19

45

30

94

5

Van

3

10

13

26

6

Ağrı

1

9

0

10

7

Kars

2

1

3

6

8

Muş

1

3

7

11

9

Bingöl

3

2

1

6

10

Iğdır

1

3

5

9

11

Hakkari

0

3

2

5

12

Tunceli

0

0

2

2

13

Bitlis

0

0

2

2

 

 

 
Bu içerik 118 defa okundu.

* Bu işlemi gerçekleştirebilmek için Üye Girişi yapmanız gerekli!
Yorum Yazın
 
İlgili diğer içerikler
 
Günün Diger Manşetleri
KEMOTERAPİ ÜNİTESİNDE İLK TEDAVİ YAPILDI KEMOTERAPİ ÜNİTESİNDE İLK TEDAVİ YA.. Muş Devlet Hastanesi bünyesinde önceki gün oluşturulan kemoterapi ünitesinde ilk..
0 yorum SAĞLIK - 21.6.2018
TARİHİ ÇARŞI SAĞLIKLAŞTIRILMASI PROJESİ İÇİN PROTOKOL İMZALANDI TARİHİ ÇARŞI SAĞLIKLAŞTIRILMASI PRO.. Muş Belediyesi ve Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) arasında Minare Mahallesi ..
0 yorum GÜNCEL - 21.6.2018
ÜÇ GENCİMİZ TOPRAĞA VERİLDİ ÜÇ GENCİMİZ TOPRAĞA VERİLDİ.. Giresun'un Tirebolu ilçesinde meydana gelen trafik kazasında hayatını kaybeden 3..
0 yorum GÜNCEL - 21.6.2018
Üye Bilgi